GHG Protocol Kapsam 1, 2 ve 3: sınırları doğru çizmek

Kurumsal karbon muhasebesinin ortak dili GHG Protocol’dur. Emisyonları üç kapsama ayırır ve bu ayrım keyfi değildir: her kapsam, şirketin emisyon üzerindeki kontrol derecesine ve çifte sayımı önleme ihtiyacına göre tanımlanmıştır. Kapsamları karıştırmak, envanterin karşılaştırılabilirliğini bitirir.

Önce organizasyonel sınır

Kapsamları konuşmadan önce “şirket” tanımını netleştirmek gerekir. Bir holdingde hangi iştiraklerin emisyonu envantere girer? GHG Protocol iki yaklaşım tanır. Hisse payı yaklaşımında her tesisin emisyonu sahiplik oranınız kadar envantere girer. Kontrol yaklaşımında ise kontrol ettiğiniz tesislerin emisyonunun tamamı girer, kontrol etmediğiniz hiçbir tesis girmez.

Kontrol yaklaşımı kendi içinde ikiye ayrılır: operasyonel kontrol ve finansal kontrol. Çoğu şirket operasyonel kontrolü seçer, çünkü işletme politikalarını uygulayabildiği tesisleri kapsamak yönetsel olarak daha anlamlıdır. Seçim serbesttir ama tutarlı olmak zorunludur — yıllar arasında yaklaşım değiştirmek, taban yılı yeniden hesaplamayı gerektirir.

Kapsam 1 — doğrudan emisyonlar

Kapsam 1, şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan çıkan emisyonlardır: fabrikadaki kazan ve fırınlar, proses emisyonları, şirket araç filosu ve kaçak emisyonlar. Kaçak emisyonlar en sık atlanan kalemdir; soğutucu akışkan sızıntısı, SF₆ kullanan şalt ekipmanı ve metan kaçakları düşük kütlede ama yüksek GWP’de olabilir.

Kapsam 2 — satın alınan enerji

Kapsam 2, satın alınan elektrik, buhar, ısıtma ve soğutmanın üretiminden kaynaklanan emisyonlardır. Emisyon fiziksel olarak başka bir tesiste gerçekleşir ama tüketim sizin olduğu için envanterinize girer. GHG Protocol Kapsam 2 Rehberi, bu kapsamın iki yöntemle birden raporlanmasını ister: konum bazlı ve piyasa bazlı.

Kapsam 3 — değer zinciri

Kapsam 3, değer zincirindeki diğer tüm dolaylı emisyonlardır ve on beş kategoriye ayrılır. Sekiz kategori yukarı akım (tedarik tarafı), yedi kategori aşağı akım (kullanım ve yaşam sonu tarafı) olarak sınıflandırılır. Çoğu imalat şirketinde toplam envanterin yüzde 70 ile 90’ı Kapsam 3’tedir — yani kurumsal ayak izinin gerçek büyüklüğü burada belirlenir.

• Yukarı akım: satın alınan mal ve hizmetler, sermaye malları, yakıt ve enerji ile ilgili faaliyetler, yukarı akım taşıma, operasyonel atık, iş seyahati, çalışan ulaşımı, kiralanan varlıklar
• Aşağı akım: aşağı akım taşıma, satılan ürünlerin işlenmesi, satılan ürünlerin kullanımı, satılan ürünlerin yaşam sonu işlemi, kiraya verilen varlıklar, franchise, yatırımlar
• Kategori 1 (satın alınan mal ve hizmetler) çoğu imalatçıda tek başına toplamın yarısından fazlasıdır
• Kategori 11 (satılan ürünlerin kullanımı) enerji tüketen ürünlerde baskın kalemdir

Kapsam 3 ile LCA’nın kesişimi

Kapsam 3 Kategori 1, ürün seviyesindeki yaşam döngüsü değerlendirmesiyle doğrudan kesişir. Satın aldığınız her malzemenin beşikten kapıya emisyonu, tedarikçinin A1–A3 modüllerine karşılık gelir. Bu yüzden tedarikçilerinden EPD toplayan bir şirket, aynı veriyle hem Kapsam 3 kalitesini yükseltir hem kendi ürün EPD’sini üretir.

Fark, muhasebe birimindedir. Kurumsal envanter yıllık ve şirket bazlıdır; LCA fonksiyonel birim başınadır. Geçiş, üretim veya satış hacmiyle çarpma yoluyla yapılır — ama bunun için ürün ayak izinin sizin fiili üretim rotanızı yansıtması gerekir, sektör ortalamasını değil.