ecoinvent v3.12: yenilikler ve clca cut-off / consequential / APOS varyantları

ecoinvent v3.12, Eylül 2025'te yayımlandı ve 21.000'den fazla aktivite kaydı içerir. Önceki sürüme göre 1.200'ün üzerinde yeni veya güncellenmiş dataset eklendi. clca bu sürümle entegre çalışır — ek kurulum yok, lisans yönetilen olarak gelir.

Üç sistem modeli

ecoinvent, aynı verileri üç farklı sistem modeliyle sunar — sonuçlar bazen %30+ farklılaşır:

• Cut-off (allocation cut-off by classification): Geri dönüştürülen malzeme yeniden kullanıldığında ikincil kullanıcıya ücretsiz gelir. EN 15804+A2 EPD'nin varsayılan tercihi.
• APOS (allocation at the point of substitution): Geri dönüşüm yükü ve faydası, üretici ile geri dönüştürücü arasında paylaşılır.
• Consequential: Marjinal değişim modellemesi — "bu üretim 1 ton arttığında piyasa nasıl tepki verir?". Senaryo analizi için.

Hangi modeli ne zaman kullanmalıyım?

• EN 15804+A2 EPD — cut-off (zorunlu varsayılan)
• Akademik tez veya bilimsel yayın — APOS (alokasyon sorununa daha şeffaf yaklaşım)
• Pazar etkisi senaryoları, "1 GW rüzgar yatırımı emisyonu nasıl değiştirir?" — consequential
• Çevresel iyileştirme önceliklerini analiz — APOS veya consequential

Türkiye ile ilgili güncellemeler

v3.12, Türkiye elektrik karışımını (TR mix) yenilenebilir kaynak payındaki artışla güncelledi. Çimento ve demir-çelik için TR coğrafyalı dataset'ler genişletildi. Bu, TR pazar EPD'lerinde daha yüksek doğruluk getirir. clca'nın otomatik elektrik hesabı modülü, ürününüzün üretildiği coğrafyaya göre TR mix, EU mix, IEA bölgesel veya kullanıcı-tanımlı yenilenebilir karışımı seçer; manuel emisyon faktörü girişine gerek yok.

Özel aktivite oluşturma: ecoinvent'i yerel veri ile geliştirme

ecoinvent dünyanın en geniş veri tabanıdır ama tedarikçinizin gerçek verilerini içermez. clca'nın özel aktivite oluşturma özelliği bir ecoinvent aktivitesini başlangıç noktası alır, sonra parametre seviyesinde güncellemenize izin verir. Tedarikçinizin yenilenebilir elektrik kullanımı, lokal yakıt tüketimi, gerçek atık-su işlem oranı — hepsi modelinize girer. Üretilen kullanıcı-tanımlı set, organizasyon içinde paylaşılır ve audit log'a kaynağı yazılır.

clca'da ecoinvent erişimi

clca platformunda ecoinvent v3.12 lisansı ile yüklü gelir; ayrı kurulum yok. Smart-mapping önerisi, ürün ismine + coğrafyaya + teknolojiye bakarak en uygun aktiviteyi 1 saniye altında bulur. Üç sistem modeli arasında geçiş tek dropdown. ecoinvent güncellemeleri (örn. v3.13 geldiğinde) otomatik propagate edilir; eski projeler önceki versiyonda kilitli kalır.