Yaşam döngüsü envanteri (LCI) nedir?
LCI, sisteme giren ve çıkan her akışın sayıldığı aşamadır. Bir LCA'nın kalitesi burada belirlenir — ve emeğin çoğu buraya gider.
Yazan clca Editöryal EkibiSon güncelleme
Yaşam döngüsü envanteri (LCI), bir LCA'nın ikinci aşamasıdır ve en somut olanıdır: incelenen sisteme giren ve çıkan her şeyin sayılması. Kaç kilowatt-saat elektrik, kaç kilogram hammadde, kaç metreküp su girdi; kaç kilogram CO₂, kaç gram SO₂, kaç kilogram atık çıktı.
Temel akış nedir?
Envanterin birimi 'temel akış'tır: doğadan doğrudan alınan veya doğaya doğrudan verilen madde ve enerji. Yerden çıkarılan demir cevheri bir temel akıştır; havaya salınan metan bir temel akıştır. Buna karşılık bir tedarikçiden satın alınan çelik levha temel akış değildir — teknosferden gelen bir ürün akışıdır ve kendi zinciri modellenerek temel akışlarına kadar açılır.
Birim süreçler ve zincir
Sistem, birim süreçlerden kurulur: her biri kendi girdileri ve çıktıları olan en küçük modelleme parçası. Bir çimento fabrikasının fırını bir birim süreçtir; kömür madenciliği başka biri; kömürü taşıyan kamyon bir başkası. Bu süreçler birbirine bağlandığında, ürünün ardındaki tüm zincir ortaya çıkar.
Zincir teorik olarak sonsuza gider — kamyonun lastiğini üreten fabrikanın elektriği, o elektriği üreten santralin çeliği... Bu yüzden nerede durulacağını kesme kuralları belirler.
Ön plan ve arka plan verisi
Envanterin tamamını kendiniz ölçmezsiniz; buna gerek de yoktur. Kontrolünüzdeki süreçler — kendi tesisiniz, kendi reçeteniz, doğrudan tedarikçileriniz — ön plandır ve birincil veriyle modellenmelidir. Şebeke elektriği, ticari kimyasallar, standart taşıma gibi jenerik girdiler arka plandır ve bir veri tabanından gelir.
ecoinvent, bu arka plan için en yaygın kullanılan veri tabanıdır ve yirmi binden fazla süreci kapsar. Ama arka plan verisi ön plan verisinin yerini tutmaz: tesisinizin gerçek enerji tüketimini sektör ortalamasıyla değiştirdiğinizde, artık kendi ürününüzü değil ortalama bir ürünü modelliyorsunuz demektir.
Envanter kalitesi nasıl ölçülür?
- Zamansal temsililik — veri hangi yıla ait, üretim o zamandan beri değişti mi
- Coğrafi temsililik — Almanya verisi Türkiye üretimini temsil eder mi
- Teknolojik temsililik — aynı ürün, aynı üretim rotasıyla mı yapılmış
- Tamlık — kaç tesisin ortalaması, örneklem yeterli mi
- Kesinlik — ölçüm mü, hesaplama mı, tahmin mi
Bu beş boyut, pedigree matrisi denen bir çerçevede puanlanır ve veri kalitesi derecelendirmesi (DQR) olarak raporlanır. EN 15804 kapsamında bir EPD hazırlıyorsanız bu puanlama zorunludur.
Etiketler
- yaşam döngüsü envanteri
- LCI nedir
- birincil veri
- ecoinvent
- veri kalitesi
- temel kavramlar
İlgili yazılar
Temel Kavramlar kategorisindeki tüm yazılar- Temel Kavramlar
Yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) nedir?
LCA, bir ürünün hammaddeden atığa kadar tüm çevresel etkisini ölçen standartlaşmış yöntemdir. Dört aşaması, ne yapıp ne yapmadığı ve nereden başlanacağı.
12 dk okuma - Temel Kavramlar
Emisyon faktörü nedir? Nereden bulunur, nasıl seçilir?
Her karbon hesabının çarpanı. Kaynak seçimi sonucu belirgin biçimde değiştirir ve yanlış faktör en sık görülen hesaplama hatasıdır.
9 dk okuma - Temel Kavramlar
ÇED nedir, LCA'dan farkı nedir?
Türkiye'de en sık karıştırılan iki kavram. Biri bir izin süreci, diğeri bir ölçüm yöntemi — ve birbirinin yerine geçmezler.
9 dk okuma - Temel Kavramlar
Döngüsel ekonomi nedir? Ve LCA ile nasıl ölçülür?
Döngüsellik kendi başına bir çevresel fayda değildir — ölçülmesi gerekir. Geri dönüşümün ne zaman kazandırdığı, ne zaman kaybettirdiği.
10 dk okuma