LCA allocation problemi: mass, economic ve system expansion karşılaştırması

Allocation problemi, LCA'nın klasik metodolojik tartışmalarından biridir. Bir süreç tek başına birden fazla değerli ürün üretirse — örneğin bir rafinaide benzin, dizel, kerosen, fuel oil aynı anda çıkar — bu sürece ait çevresel yükü ürünler arasında nasıl paylaştırırsınız? Yanlış allocation, bir ürünün diğerinin yükünü gizler veya abartır.

ISO 14044 hiyerarşisi

ISO 14044, allocation'ı sıralı bir hiyerarşide ele alır:

• 1. Mümkünse allocation'dan kaçının — sub-process'lere bölün veya system expansion uygulayın
• 2. Kaçınamıyorsanız: fiziksel ilişkiyi yansıtan allocation'ı kullanın (genelde mass veya energy)
• 3. Fiziksel ilişki yetersizse: ekonomik veya başka non-physical allocation'a düşün
• 4. Hangi seçimi yapmış olursanız olun, gerekçesini belgelemek zorundasınız

Mass allocation

Yükü, ürünlerin kütle paylarına göre paylaştırır. Sütteki kalsiyum-protein süreç örneği: 100 kg sütten 90 kg ayran + 10 kg yağ çıkarsa, sürecin yükü %90 ayran + %10 yağ paylaşır. Basit ve sezgiseldir ama her zaman adil değildir — bazı yan ürünler düşük kütleli ama yüksek değerli olabilir (örn. süt yağında konsantre kalori). Çelik üretiminde mass allocation cüruf yan ürününe yapay yüksek yük yükler.

Economic allocation

Yükü, ürünlerin pazar değerine göre paylaştırır. 100 kg ham petrolden 30 kg benzin (200 €) + 40 kg dizel (180 €) + 30 kg fuel oil (60 €) toplam 440 € değer çıkıyorsa, allocation %45 benzin + %41 dizel + %14 fuel oil. Pazar değeri zaman içinde değiştiği için bu yöntem volatildir; ama farklı kalorik veya değerli yan ürünleri adil paylaştırır. Rafinaide, biyodizelin yan ürünleri (gliserol, gübre yan akış) için yaygın olarak ekonomik allocation kullanılır.

System expansion (avoided burden)

Allocation'dan kaçınmanın yoludur. Bir yan ürünün ne ikame ettiğini belirler ve onun yerine geçen ürünün yükünü ana ürünün yükünden çıkarır. Örnek: çimento klinkeri üretiminden çıkan yan ürün gübre olarak kullanılırsa, gübre üretiminin emisyonları çimento yükünden düşülür. Bu yöntem en doğal kabul edilir ama veri yoğunluğu yüksektir; ikame edilen ürünün gerçek pazar yapısı bilinmek zorundadır. Consequential LCA çalışmalarında yaygın; attributional LCA'da kullanımı sınırlıdır.

EN 15804+A2 ne tercih eder?

EN 15804+A2, ISO 14044 hiyerarşisini kabul eder ama yapı sektörü için pratik kuralları sıkılaştırır. Çelik için worldsteel metodolojisi mass-temelli; çimento için EN 16908 belirli yan-ürün durumlarında ekonomik allocation kabul eder. End-of-life "cut-off" allocation'ı yapı ürünleri için varsayılan tercihtir — geri dönüşüm yan ürünleri için A1 yükü taşımaz, Modül D'de kredi olarak gelir.