Biyojenik karbon ve yaşam sonu senaryoları: EN 15804 §7.4.4 pratiği

Ahşap, selüloz, kenevir veya biyo-bazlı polimer içeren her ürün, atmosferden alınmış karbonu geçici olarak depolar. Bu karbonun EPD'de nasıl muhasebeleştirileceği, EN 15804+A2'nin en sık yanlış uygulanan bölümlerinden biridir: §7.4.4. Yanlış uygulamanın tipik belirtisi, A1-A3'te büyük negatif GWP gösterip yaşam sonunu beyan etmeyen "karbon negatif" ürün iddialarıdır.

-1/+1 kuralı: giriş ve çıkış her zaman eşleşir

Kural basittir: biyojenik karbon ürün sistemine girerken -1 kg CO₂/kg CO₂ olarak yazılır (atmosferden çekilmiştir), sistemden çıkarken +1 olarak geri yazılır (çürüme, yakma veya bir sonraki sisteme devir). Sistem sınırı beşikten mezara olduğu için toplam üzerinde net etki sıfırdır — biyojenik karbon depolama, GWP-total'de kalıcı bir kazanç değildir. Kazanç yalnızca zamanlamadadır ve EN 15804+A2 bu zamanlama faydasını ödüllendirmez.

§7.4.4 beyan kuralları

• Üründeki biyojenik karbon içeriği kg C cinsinden ayrıca beyan edilir (kg CO₂eq değil)
• Ambalajdaki biyojenik karbon üründen ayrı bir satırda beyan edilir
• Ürün kütlesinin %5'inden az biyojenik karbon içeren ürünlerde beyan atlanabilir
• GWP-biogenic, GWP-total'in içinde ayrı bileşen olarak raporlanır — gizlenemez
• Ambalaj karbonu A5'te (ambalaj atığı işlendiğinde) sistemden çıkar

Üç yaşam sonu senaryosu, üç farklı profil

Biyojenik karbonun +1 çıkışının nerede gerçekleştiği senaryoya bağlıdır. Yeniden kullanımda karbon bir sonraki ürün sistemine devredilir — C3'te çıkış, D'de devir bilgisi. Geri dönüşümde benzer şekilde karbon ikincil malzemeyle taşınır. Enerji geri kazanımında karbon C3'te yakma emisyonu olarak atmosfere döner, ikame edilen enerji D'de fayda yazar. Depolamada (düzenli depolama) ise kısmi bozunma metan üretir — ve metan biyojenik kökenli olsa da CH₄ olarak GWP-fossil'den çok daha yüksek karakterize edilir; ahşap için depolama senaryosu bu yüzden çoğu zaman en kötü profildir.

Modül D ile ilişki

Yaşam sonu senaryosunun C3/C4'teki emisyonları ile D'deki ikame faydaları birbirine bağlıdır ama asla birbirine mahsup edilmez. Enerji geri kazanımı senaryosunda C3'te yakma emisyonu tam yazılır; D'de ikame edilen şebeke enerjisinin kaçınılmış emisyonu ayrı raporlanır. Bu ayrım, farklı senaryolar arasında dürüst karşılaştırmanın tek yoludur.

Sık yapılan üç hata

Birincisi: A1-A3'teki -1 girişini beyan edip C modüllerini "MND" bırakmak — EN 15804+A2'de C1-C4 ve D zorunlu olduğundan doğrulayıcı bunu reddeder. İkincisi: ambalaj biyojenik karbonunu ürünle aynı satıra yazmak — A5'te çıkması gereken karbon C3'e kaymış olur. Üçüncüsü: kg C ile kg CO₂eq karıştırmak — beyan kg C ister, dönüşüm faktörü 44/12 ≈ 3,67'dir ve iki kez uygulanması sonucu bozar.